جان جانان

هر چند در سال ۱۳۹۵ در مطلب «دنیا چقدر بزرگ است؟» توضیحاتی درباره عظمت هستی داده بودم اما برای درک بهتر بزرگی گیتی، این ویدئو احتمالاً بهتر خواهد بود. تا وقتی یک رشته کامپیوتری و به‌خصوص برنامه‌نویس، درکی از اعداد بزرگ نداشته باشد، احتمالاً نمی‌تواند بین الگوریتم‌ها مقایسه انجام دهد. مثلاً چطور می‌خواهد بفهمد الگوریتم مرتب‌سازی حبابی که زمان اجرای آن O(n2) است چقدر کندتر از مرتب‌سازی ادغامی است که زمان اجرای آن O(nlogn) است وقتی درکی از ۱ میلیارد ندارد!؟ برای درک بزرگی این اعداد، در دوره‌های آموز...

چند وقت پیش ماشین را برای تعویض چراغ جلو که سوخته بود پیش یکی از دوستان قدیمی برده بودم. هنگام خداحافظی گفت شماره‌ام را داشته باش که اگر مشکلی پیش آمد زنگ بزنی خودم را برسانم... گفتم فکر کنم داشته باشم... در حالی که کنارم ایستاده بود و گوشی را نگاه می‌کرد، اسمش را جستجو کردم، وقتی پیدا شد، دیدم آن زمان اسمش را اینطور نوشته‌ام «محمد تعمیرکار». وقتی دید خنده‌اش گرفت اما من خودم خجالت کشیدم... یاد دوران دکترا افتادم. در گروه آنلاینی که داشتیم، یکی از پسرهای گروه یک پ...

در خبرنامه امروز سایت design.dev جملات جالبی آمده است که قابل توجه طراحان سایت و به‌ویژه طراحان واسط کاربری (UI = User Interface) است: هوش مصنوعی دارد یک‌ چیز را تغییر می‌دهد: اینکه مردم از کجا چیزی را به دست می‌آورند، نه فقط این‌که چطور آن را به دست می‌آورند. به‌جای این‌که برای پیدا کردن یک تصویر یا آیکن وارد یک وب‌سایت شوند، از یک عامل (Agent) سؤال می‌کنند و آن عامل در پشت صحنه با یک API ارتباط برقرار می‌کند. درک این موضوع کمی عجیب است، ام...

در دوره‌های جاوا اسکریپت یا دوره‌های بازی‌سازی، وقتی به بحث ترسیم در canvas (بوم) با کمک JS می‌رسیم، پس از ترسیم اشکال، این بحث پیش می‌آید که حالا چطور باید یک موجود را در بوم متحرک کرد؟ برای متحرک کردن موجودات داخل بوم باید ببینیم خداوند چطور دنیای ما را متحرک کرده است؟ چطور انسان‌ها حرکت و از آن عجیب‌تر، رشد می‌کنند!؟ تصور کنید، این انسان، انسان یک ثانیه پیش نیست! همه اجزای او کمی رشد کرده است. برای اینکه بفهمیم موضوع پیچیده متحرک‌سازی در دنیا چطور اتفاق می‌افتد باید مانند همه موضوعات پیچیده د...

پس از اینکه به طور جدی درگیر باغداری شدم، فهمیدم که مدیریت یک باغ واقعاً مانند مدیریت یک جامعه است. اقتصاد و مدیریت را من در مدیریت منابعی مانند آب و خاک و... تمرین کردم. اخلاق اجتماعی را در برخورد با همسایگان و میراب که از هر قشری بودند با موفقیت پاس کردم و بسیاری مسائل دیگر... اما چیزی که بیش از همه برایم جالب بود، بحث علف‌های هرز در باغداری بود که بسیار شبیه به آفات اجتماعی بود. فهمیدم که مهم‌ترین چالش در باغداری مبارزه با آفات و به طور خاص علف‌های هرز است. چند درس عظیم از رنج‌هایی که در مبار...

امروز ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ است و من امروز رسماً ۴۰ ساله می‌شوم! چهل‌سالگی از قدیم‌الایام دوران خاصی بوده است. از بلوغ کامل بگیر (و نشانه‌اش که بعثت پیامبر در چهل‌سالگی اتفاق افتاد) تا این موارد جدیدتر:  - روانشناسان معتقدند برخی افراد وقتی به چهل‌سالگی می‌رسند، دچار یک بحران روحی می‌شوند که اصطلاحاً به آن «بحران چهل‌سالگی» می‌گویند؛ دلیل آن هم این است که احساس می‌کنند در سرازیری منتهی به مرگ افتاده‌اند و احتمالاً گذشته نه&z...

در شرایط اقتصادی خاص جنگ و فشار و تحریم، مردم هم باید یاد بگیرند که به جای نق زدن (یا مثل احمق‌های سال‌های اخیر، بیرون ریختن و کار را بدتر کردن) زندگی را نسبت به شرایط، طوری تغییر دهند که نه تنها از لذتشان کم نشود بلکه چه بسا بهتر هم زندگی کنند. انسان اگر بداند که چند میلیون سال است که آدمی روی خوش را ندیده و طبق آنچه در قرآن و روایات داریم، هرگز نخواهد دید و چالش [برای آزمایش انسان] همیشه وجود داشته و خواهد داشت، آن‌وقت سعی خواهد کرد که به جای جستجوی آرامش در بیرون [که گشتم نبود، نگرد نیست]، خو...

سال‌هاست که متخصصان فریاد می‌زنند که باید ایران مانند چین و روسیه که هر کدام موتور جستجوی بومی خود را دارند (baidu.com برای چین و yandex.com برای روسیه) یک موتور جستجوی ایرانی و قدرتمند داشته باشد؛ هر چند مدتی برخی پروژه‌ها مثل ریسمون و یوز و... راه افتاد اما چون یک شرکت قوی پشت آن‌ها نبود و جدی حمایت نشد، جمع شدند. حالا در شرایط فعلی (جنگ ایران و اسرائیل) و قطع شدن اینترنت جهانی به دلیل حملات و دیگر خطرات، بیش از هر زمان وجود ابزارهای بومی احساس می‌شود. به هر حال، در این مطلب تعدادی جایگزین بومی برای معادل‌های خارجی معرفی می‌کنیم: ۱- موتور جستجوی ایرانی (معادل google.com) علی الحساب zarebin.ir تا حدودی خوب کار می‌کند. ۲- ایمیل&nbs...

چند روز پیش به یک مسجد رفتم که جوانان مسجد زحمت کشیده بودند و آن را بسیار زیبا و به‌روز آراسته بودند؛ اما وقتی به نماز ایستادیم، از گرما همه خیس عرق شدند و نفهمیدیم نماز چه خواندیم! به جوانی که مسؤول مسجد بود، گفتم مسجدتان UI خوبی دارد اما UX آن ایراد دارد... UI مخفف User Interface و به معنی واسط کاربری است که در طراحی وب به زیبا بودن سامانه اشاره دارد؛ استفاده از رنگ‌ها و المان‌های بصری جذاب... UX  مخفف User eXperience و به معنی تجربه کاربری است که در طراحی وب به این موضوع اشاره دارد که کاربر هنگام کار با سامانه شما تجربه خوشایندی داشته باشد. (مثلاً نرم‌افزار حالت Drak mode داشته باشد، در موبایل و کامپیوتر دسکتاپ خوب دیده شود، کار با بخش‌های مختلف سامانه به خص...

باید تأسف خورد که افسار همهمان افتاده به دست یک سری شرکت خارجی مغز-الکلی که واقعاً بدیهیترین چیزها که زندگی را بسیار ساده میکند در طراحیهاشان در نظر نمیگیرند. معتقدم فقط یک مغز ایرانی میتواند این نوع ریزهکاریها را کشف کند. نمونهاش را در یک ویدئو در کانال تلگرامی توضیح داده بودم. برای تعویض یک کانال تلویزیون با اپلیکیشن Google Home آنقدر باید کلیک کنید و صبر کنید که آخرش به این نتیجه میرسید که بلند بشوید بروید کنترل تلویزیون را بردارید سریعتر و راحتتر است! و طراحی کیبورد گوگل هم همینطور است! وجود کلیدهای Arrow (جهتهای بالا و پایین و چپ و راست) در پایین کیبورد آنقدر بر سرعت تایپ و عملکرد کاربر میافزاید که باور کردنی نیست؛ اما سالهاست صبر کردهایم که شاید این کلیدها اضافه شود که نشد (البته که با...

شناخت باب‌ها و کاربردهای هر یک در زبان عربی می‌تواند در درک واژگان عربی و فارسی بسیار کمک کند. یکی از باب‌های پرکاربرد، باب مفاعله است. باب مفاعله در زبان عربی متضمن مشارکت است. یعنی هر واژه‌ای به این باب رفت، نوعی مشارکت دو یا چند نفر در معنای آن نهفته است. واژگانی مثل معامله، محافظت، مشارکت، مصاحبت و... از این دست هستند. این باب در حقیقت معادل افزودن پیشوند co در ابتدای افعال و کلمات است؛ مثال: Corporation، Co-working، Cooperate، copilot، coeducational class و... موفق باشید؛ حمید رضا نیرومند ...

بخش Cypersecurity در سایت W3Schools حاوی مطالب جالبی است که می‌تواند به عنوان منبعی برای تدریس استفاده شود: https://www.w3schools.com/cybersecurity/index.php البته که غنای آن به جزوه امنیت خود ما که به تازگی منتشرش کرده‌ام نمی‌رسد: دانلود جزوه امنیت اما یکی از مباحث  جالب آن مبحث Social Engineering است. اکثر سوء استفاده‌های امنیتی (و حتی غیرامنیتی) مبتنی بر اصول مهندسی اجتماعی است. اصولی مانند آنچه در ادامه آمده: اکثر افراد در مواجهه با دیگران (به ویژه غریبه‌ها) با ادب رفتار می‌کنند. حرفه‌ای‌ها می‌خواهند که خود را آگاه و هوشمند جلوه دهند. اگر کسی از شما تعریف کند، معمولاً تمایل دارید که بیشتر صحبت کنید و چیزهای مخفی و سرّی را بیشتر لو ب...

یک داستان است که می‌گوید: یک روز باطل به حق گفت: بیا برویم شنا. وقتی رفتند کنار آب؛ لباس‌های خود را در آوردند، باطل صبر کرد تا ابتدا حق به داخل آب بپرد. به محض اینکه حق به آب پرید، باطل، لباس‌های حق را برداشت و پوشید و فرار کرد و آمد داخل جامعه... از آن روز بود که مردم ظاهربین فکر می‌کردند باطل حق است... موفق باشید؛حمید رضا نیرومند...

در فرهنگهای مختلف، جملاتی درباره بزرگی و کوچکی اعضای مختلف بدن انسان گفته میشود که من دلم میخواهد اینها یک جا جمع شود و اگر لازم شد تحلیل روانشناسی شود. من چند نمونه که در شهر خودمان بیان میشود را اینجا میآورم، شما هم لطفاً طوری که به اشخاص توهین نشود، آن اعتقادات را بیان کنید. در فرهنگ و شهر ما، یکی از چیزهای جالب این است که ما سعی میکنیم همه چیزهای بد را به خوبی تفسیر کنیم. تحلیلهایم میگوید که مردم ساوه یکی از روانشناسترین مردم جهان هستند! اگر رفتار آنها در برخورد با قضایای مختلف تحلیل روانشناسانه شود، متوجه میشوید که آنها چقدر زیرکانه با موضوعات منفی برخورد میکنند و آنها را به مثبت تغییر میدهند. مثلاً اگر شما در مورد یک بیماری خطرناک پیش یک ساوجی صحبت کنید، میبینید که او سریعاً سه بار پای...

یکی از بزرگترین چالشهای من در حین مطالعه یک کتاب این بوده است که گاهی متوجه میشدهام که چندین صفحه از کتاب را خواندهام اما حواسم جای دیگری بوده و هیچ چیز از کتاب را متوجه نشدهام. خوب، برای رفع این مشکل در مطالعه دیجیتال، ما ابزار خوانا را ارائه کردیم: Khana.aftab.cc اما داشتم به این فکر میکردم که چطور این ایدهها را روی کتاب فیزیکی پیاده کنم که ناگهان جرقهای زد و ایدهای به ذهنم رسید که فکر میکنم چالش بزرگی را در دنیا حل کند! این ابزار که برای مطالعه متمرکز طراحی شده را MatMat (مخفف مطالعه متمرکز) مینامیم. متمت (یا مطمت) را رونمایی میکنیم: ابزار از ایده Level Of Process الگو گرفته که قبلاً در مطلب «چطور بهتر به خاطر بسپاریم و بهتر به خاطر بیاوریم؟» در موردش صحبت کردهام. این ابزار نه تنها باعث...

اگر واژه OCR را در آفتابگردان جستجو کنید، از ۱۸ سال پیش که اولین زمزمه‌های OCR عربی شنیده شد تا آن زمان که گوگل درایو حتی دستخط و چلیپای فارسی را هم به متن تبدیل کرد مطلب پیدا می‌کنید! (OCR مخفف Optical Character Recognition و به معنی تشخیص کاراکتر به صورت نوری است) اما امروز با یک چیز عجیب و جالب در Windows 11 برخوردم که ظاهراً چند هفته پیش به این ویندوز اضافه شده: استخراج متن از داخل عکس؛ آن هم متن فارسی! فقط کافی‌ست کلید Print Screen را فشار دهید و یا Snipping tool را باز کنید و یک عکس از محوطه دلخواه بگیرید و سپس در بالای صفحه روی Text actions کلیک کنید؛ همین! پس از چند ثانیه تمام متون با هر فونتی و در هر کجای محوطه (حتی داخل آرم دانشگاه تهران هم که باشد!) استخراج می&zwnj...

یکی از سؤالات که ممکن است در ذهن شیعیان باشد این است که چرا اصول'>اصول دین ما ۵ تاست؟ یعنی توحید، نبوت و معاد (که بین شیعه و سنی مشترک است) و عدل و امامت (که مختص شیعه است). سؤال تخصصیتر این است که مگر عدل، جزئی از توحید نیست؟ بخشی از توحید، این است که خداوند را در صفاتش یکتا بدانی و یکی از صفات خداوند عدل است؛ پس عدل جزئی از توحید است. امامت نیز میتوانست در زیرمجموعه نبوت قرار بگیرد؛ چه لزومی داشت مجزا شود؟ در حین خواندن کتاب «العقائد من نهج البلاغة» نوشته «محسن علی المعلم» (که از سایت اصلی به صورت PDF قابل دانلود است) به این موضوع اشاره شده بود که بد ندیدم اینجا بیاورم: دلیل این جداسازی به خاطر «اختلاف شیعه در تعریف عدل و امامت توسط اشاعره» (که اکثریت اهل تسنن را تشکیل میدهند) است. آنها م...

در یادگیری ماشینی و همینطور در کل بحث هوش مصنوعی اصطلاحی داریم به نام Overfitting یا «بیش از حد». منظور کلی این است که نباید بیش از حدِ لازم به برنامهای که مبتنی بر هوش مصنوعی نوشتهاید داده اولیه یا داده آموزشی بدهید. حالا این داده در برنامههای مختلف، تفسیرهای مختلفی پیدا میکند؛ مثلاً در برنامهای که قرار است بفهمد داخل یک عکس چه چیزی قرار دارد، داده بیش از حد این است که بیاییم میلیونها عکس که ضرورتی ندارد به برنامه بدهیم که تحلیل کند و از آنها چیز یاد بگیرد... این دادههای اضافه باعث میشود خلاقیت برنامه مبتنی بر هوش مصنوعی کاهش یابد و همین کاهش خلاقیت در مواردی باعث عملکرد اشتباه برنامه میشود. مثلاً اگر بیش از حد عکس گربه از حالات مختلف را به برنامه بدهیم، از یک جایی به بعد مثلاً عکس یک صخره ...

بچهداری واقعاً چالش جالبی است! در هر بازهای از سن کودک باید یک تدبیر جدید بیندیشی که بچه به خودش یا خانه یا دیگران صدمه نزند و همین چالشهاست که زندگی را از یکنواختی خارج میکند. مثلاً یک بازهای که چهاردستوپا میرود باید خانه را از هر وسیله و آشغال کوچکی که قبلاً ممکن بود مهم نباشد (مثل کرکهای قالی) پاک کنی چون او قطعاً در دهانش خواهد گذاشت؛ وقتی بلند میشود، در ابتدا باید حتماً یک کولهپشتی مخصوص به پشتش ببندی چون هر لحظه از پشت با سر به زمین میافتد، تا وقتی که بتواند تعادلش را بهتر حفظ کند. کمکم که به ۱ سالگی میرسد، کنجکاویهایش تو را بیچاره میکند! هر کجا قدش برسد، میکشد و ممکن است روی سر خودش بیندازد یا بشکند. در همین سنین به بعد دیگر کمدها و کشوهای خانه شما امنیت ندارد! همه چیز را از داخل کشوه...

در این ویدئوی حدوداً ۲۰ دقیقه‌ای درباره موضوع بسیار مهمی در طراحی با عنوان «تنوع» یا Diversity صحبت کرده‌ام که اگر طراح سایت یا هر نرم‌افزاری هستید دیدنش را پیشنهاد می‌کنم: لینک ویدئو در آپارات موفق باشید؛حمید رضا نیرومند  ...